Vrouw zwanger, internationaal ophef: wat weten we over politiegeweld in azc Zeist?
1. Wat is er aan de hand?
Een aanhouding in een asielzoekerscentrum in Zeist liep op 19 mei uit de hand. De politie kwam af op een melding van vernieling en bedreiging. Op beelden is te zien dat een vrouw hardhandig naar de grond wordt gewerkt. Zij zou op dat moment hoogzwanger zijn. Haar 30-jarige man valt de politie daarop aan, is op onderstaande beelden te zien. Hij is aangehouden, maar inmiddels weer vrijgelaten.
De politie maakte zaterdag bekend dat het gebruik van geweld door agenten tijdens de aanhouding wordt getoetst. Dat is gebruikelijk bij geweldsinzet, maar de politie trad er nu actief mee naar buiten omdat de beelden van de aanhouding rondgingen.
De beelden veroorzaken zowel in binnen-als buitenland veel ophef. "Nederlandse vrienden, als jullie dit tolereren, dan zijn jullie kinderen de volgenden", schreef Italiaanse Francesca Albanese, speciaal rapporteur namens de Verenigde Naties voor de mensenrechten in de Palestijnse gebieden, op X.
De internationale nieuwswebsite Al Jazeera heeft de beelden van de aanhouding ook gedeeld. Volgens dat medium zou de vrouw door de actie van de agenten vijf dagen later een vroeggeboorte hebben gekregen. RTL Nieuws kan dit niet verifiëren.
2. Wat zegt de politie?
De politie liet eerder weten dat de beelden 'slechts een deel van de gebeurtenis lieten zien'. "Uiteraard wordt zorgvuldig gekeken naar alle feiten en omstandigheden. Tegelijkertijd hebben wij vertrouwen in het vakmanschap van onze collega's en realiseren wij ons dat zij dag in dag uit onder hoge druk keuzes maken. Zij hebben in een dynamische situatie snel willen handelen voor de veiligheid van de aanwezigen en zichzelf."
Maandagavond reageerde de politie: de agenten kwamen af op een melding van bedreiging en vernieling door een bewoner in het azc in Zeist. Een medewerker zou daarbij een broodmes hebben afgepakt van de verdachte. De politie meldt dat de verdachte daarna een ruimte is ingevlucht waarbij agenten de verdachte naar buiten hebben gepraat. Daarbij is ook een stroomstootwapen getrokken.
De vrouw is de partner van de verdachte. Zij stond vlak bij hem en is meerdere keren gevraagd om weg te gaan in verband met haar veiligheid, zegt de politie. ''Doordat zij daar geen gehoor aan gaf, is zij door een agent aan haar arm gepakt en naar achter weggetrokken. Op dat moment ontstond een worsteling tussen verdachte en een betrokken agent. De vrouw mengde zich in het handgemeen", zegt de politie.
Vervolgens is de vrouw door andere agenten aan haar capuchon en arm weggetrokken. De vrouw zou daarbij hebben aangegeven dat zij zwanger zou zijn. De politie laat weten dat hierop direct is gehandeld en de vrouw is nagekeken door een ambulance.
Politie bedreigd na gewelddadige arrestatie Zeist: 'Alle fatsoen overschreden'
3. Wat zegt een strafrechtadvocaat?
Volgens strafrechtadvocaat Niels van der Laan is het lastig om de situatie op basis van een filmpje te beoordelen. "Het filmpje mist context. Alles wat er vooraf is gebeurd, wat er is gezegd is, of er een risico was dat er wapens in het spel waren. Je ziet alleen het allerlaatste stukje van een langdurig incident."
Er was volgens hem zichtbaar een lange aanloop. "Ik zie bijvoorbeeld dat er een politiehond bij staat, dat is over het algemeen iets wat pas aan de orde is als het echt uit de hand dreigt te lopen en mensen zich niet gedragen. Het is normaal gesproken niet iets wat bij een normale surveillance gebeurt. Er staan ook veel agenten bij."
4. Wat zegt de vrouw?
In een video op Facebook doet de vrouw haar verhaal. Volgens haar was haar man overstuur omdat hij hoorde dat zijn broer in Gaza was overleden. "Hij had de tv kapotgemaakt. De politie kwam en we wilden gewoon praten."
Ze zegt dat het misging toen ze hem vroeg of ze hem een arm mocht geven. "Hij was respectvol tegen de politie, hij deed niets. Ik ben hem al eens kwijtgeraakt en wilde hem niet nog een keer verliezen. Maar ze begrepen het niet."
Agent die geweld gebruikte bij aanhouding Utrecht niet gestraft door politie
5. Wanneer is politiegeweld in het algemeen geoorloofd?
Er zijn strenge regels verbonden aan het gebruik van politiegeweld. Dat mag alleen als er geen andere opties zijn. Van der Laan: "Wanneer politiegeweld geoorloofd is, is wettelijk vastgelegd in de ambstinstructie van de politie. Daarin staat heel specifiek beschreven onder welke omstandigheden welk geweldsmiddel geoorloofd is. Ze moeten daarbij altijd proberen om het minst zware geweldsmiddel in te zetten."
Voormalig politietrainer Michael Kortekaas legt uit dat het geweld 'proportioneel en subsidiair' moet zijn. "Proportie wil zeggen: de hoeveelheid geweld. Een minimale inzet, zodat het niet buiten proportie is. Subsidiair houdt in: kiest de agent het juiste middel uit? In deze situatie was het fysiek, zijn handen. Maar een wapenstok, pepperspray of taser is ook een keuze."
6. Wat gaat er nu gebeuren?
Volgens de politie vindt altijd een beoordeling plaats als agenten geweld gebruiken. Daarbij wordt gekeken naar 'de feiten, omstandigheden en de informatie waarover collega's op dat moment beschikken'.
In bepaalde gevallen van politiegeweld wordt de Rijksrecherche ingeschakeld> Of dat hier ook gebeurt, is niet bekend. De Rijksrecherche komt doorgaans in actie als er sprake is van vuurwapengebruik, zwaar letsel of dood. De Rijksrecherche doet strafrechtelijk feiten- en opsporingsonderzoek naar ernstige strafbare feiten bij overheidsorganen. Kortekaas: "In sommige andere gevallen gebeurt het ook, als er maatschappelijk veel aandacht voor is bijvoorbeeld."
Als de Rijksrecherche een onderzoek heeft afgerond, beoordeelt het OM of het optreden door de politie rechtmatig is geweest. Als dat niet het geval is, kan het OM besluiten om de agent te vervolgen.