Rusland chanteert familieleden van Oekraïense krijgsgevangenen: 'Gedwongen tot landverraad'

Starlink is een internetdienst van Elon Musk. Dankzij ruimtesatellieten van zijn bedrijf SpaceX kun je overal ter wereld een snelle internetverbinding krijgen. Het wordt niet alleen door burgers gebruikt, maar ook in de oorlog in Oekraïne. Soldaten gebruiken de satellietverbinding om contact te onderhouden aan het front en hun bewegingen af te stemmen.

Sinds vorige week moeten alle Starlink-gebruikers in Oekraïne hun apparaat bij de overheid registreren, om te voorkomen dat ze in Russische handen vallen. Dat heeft Musk afgesproken met de nieuwe minister van Defensie van Oekraïne, om ervoor te zorgen dat alle Russische Starlinks in Oekraïne onbruikbaar worden.

Officieel mag Rusland geen Starlink-satellietschotels kopen vanwege sancties. Toch wist het Russische leger duizenden apparaten in handen te krijgen, via een ingewikkeld smokkelnetwerk.

De stap had meteen effect. Russische soldaten konden onderling niet meer communiceren, wat leidde tot verwarring aan het front. Oekraïense soldaten gebruiken de dienst nog wel.

"Op zoek naar een uitweg uit de moeilijke situatie waarin ze terecht waren gekomen, richtten de bezetters hun aandacht op de families van de gevangenen", schrijft het Oekraïense centrum voor de behandeling van krijgsgevangenen vandaag.

"Er zijn gevallen bekend van bedreigingen en eisen om Starlink-terminals officieel op eigen naam te registreren. Deze apparatuur zou vervolgens tegen Oekraïne worden gebruikt."

De families van krijgsgevangenen worden onder druk gezet om met Rusland samen te werken. Als ze dat niet doen, kan dat ernstige gevolgen hebben voor hun geliefden in Russische gevangenschap.

"Het voegt een nieuwe, wrede dimensie toe aan de oorlog in Oekraïne", legt correspondent Olaf Koens uit. "Krijgsgevangenen worden vanaf het begin van de oorlog al ingezet als drukmiddel. De achterblijvende Oekraïense families worden gechanteerd, ze krijgen valse hoop en worden op deze manier gedwongen tot landverraad. Het is alsof je losgeld moet betalen in de vorm van kogels, waarvan je weet dat er vervolgens mee op je geschoten gaat worden."

Het laat volgens Koens zien dat de oorlog op een heel smerige manier wordt uitgevochten. "De behandeling van Oekraïense krijgsgevangenen in Rusland is dramatisch slecht, we weten uit getuigenissen dat ze systematisch gemarteld worden. Op deze manier worden ook de families daar nog verder in meegezogen. Het is niet alleen een flagrante schending van de Geneefse conventies, de regels voor oorlog, het is ook moreel gezien een nieuw dieptepunt."

Mensenrechtenorganisaties zeggen dat Rusland deze gevangenen systematisch martelt. Uit onderzoek van de Verenigde Naties bleek vorig jaar zelfs dat 95 procent van de vrijgelaten Oekraïense krijgsgevangenen is gemarteld.

De afgelopen dagen verschenen in Oekraïne berichten dat het Kremlin mensen omkoopt voor ongeveer 200 euro om Russische apparaten te registeren als 'Oekraïens'. Kyiv zegt dat zulke pogingen makkelijk te ontdekken zijn.

In de afgelopen maanden bevestigde Rusland Starlinks ook steeds vaker op drones die Oekraïense energievoorzieningen en steden aanvallen. Het werd moeilijker voor Oekraïne om de drones onschadelijk te maken, omdat het signaal van de Starlinks op deze onbemande vliegtuigen niet kon worden verstoord.

Een aantal dagen geleden vond er nog een grote gevangenenruil plaats. Rusland en Oekraïne lieten allebei 157 krijgsgevangenen vrij.

Een van de krijgsgevangenen die vrijkwamen, is Nazar Daletskyi. Zijn familie dacht dat hij in 2023 was gesneuveld en organiseerde zelfs een begrafenis voor lichaamsdelen die van hem zouden zijn. Hij bleek al die tijd gevangen te zitten in Rusland.

In deze video zie je de reactie van Nazars moeder als ze hoort dat hij vrij is.