Honderden migranten zwemmen van Marokko naar Spanje, achttien doden

Woensdagnacht sliepen honderden migranten buiten in Ceuta, een stukje Spanje in het noorden van Marokko. Er is geen plek meer voor hen in de opvangcentra. Voor de hete dagen hebben ze geïmproviseerde schuilplaatsen gebouwd om aan de zon te ontsnappen.

De Spaanse grens naar Ceuta over land passeren is haast onmogelijk vanwege strenge controles en hoge hekken. Dus proberen migranten het vanaf twee punten via zee. "Langs die kust staan ook hele lange en hoge hekken", benadrukt Spanje correspondent Richard Hogenkamp. "Om mensen tegen te houden, zodat ze het niet in hun hoofd halen om dat stuk te zwemmen."

Maar het omgekeerde gebeurt de laatste tijd in hoge mate. Honderden migranten zijn de afgelopen dagen naar Ceuta gezwommen na een zwemtocht van zo'n 2 tot 3,5 uur vanuit het Marokkaanse Fnideq en Belyounech. Ze komen moe maar blij aan, schrijft een verslaggever van de Spaans krant El País. "Leve Spanje", roepen sommigen. In de zee en op het strand blijven hun wetsuits, vinnen en bandjes achter die hen hielpen bij de overtocht.

Het gaat vooral om Marokkaanse jongens, maar ook vrouwen en Algerijnen maken de oversteek. 700 van hen zijn minderjarig, blijkt uit cijfers van de lokale overheid. Volgens de eerste vaststellingen zijn er al achttien mensen overleden bij hun poging om Ceuta te bereiken.

Honderden migranten, die waren ondergebracht in een gebouw van de Guardia Civil, zetten het gisteren op een lopen. Op beelden die rondgaan bij Spaanse media is te zien hoe ze een poort uitrennen. 

De burgemeester van Ceuta, Juan Jesús Vivas, spreekt van een 'uiterst ernstige migratiecrisis' en verzoekt de Spaanse regering om een 'nationale noodtoestand' uit te roepen. Ook vraagt hij hulp aan zowel de Spaanse als Marokkaanse autoriteiten. "Deze situatie vereist een onmiddellijke, krachtige en gecoördineerde reactie, met meer middelen en personeel, noodvoorzieningen, en overplaatsingen vanuit Ceuta." 

Nieuwe wet beschermt zwemmers 

Mogelijk dat meer migranten de oversteek maken vanwege een uitspraak die het Spaanse Hooggerechtshof begin deze maand deed. Daarin werd vastgesteld dat migranten die over zee arriveren niet zomaar kunnen worden teruggestuurd.

"Daar is geen aandacht voor geweest in de Marokkaanse media, maar mogelijk hebben jongeren dat nieuws via sociale media opgepikt", zegt Hogenkamp.

Het generaal pardon dat Spanje vanaf april invoerde, speelt volgens Hogenkamp daarentegen weinig tot geen rol. Deze regeling - waardoor honderdduizenden illegalen kans maakten op een verblijfs- en werkvergunning- is vorige maand immers ten einde gelopen. "Dan had je beter toen nog met de veerboot kunnen komen." 

'Erger dan 2021'

Het is niet de eerste keer dat migranten in groten getale Ceuta proberen te bereiken. Dat gebeurde in de zomer van 2024 meerdere keren dankzij oproepjes op sociale media om dit allemaal op hetzelfde moment te doen. 

Volgens de Marokkaanse politie kwamen die berichten uit Algerije of waren ze in opdracht van dit land gemaakt. Dat kwam toen voort uit regionale spanningen tussen de landen, legt Hogenkamp uit. 

Hetzelfde gold voor mei 2021, een dieptepunt voor Ceuta. Ook toen liepen diplomatieke spanningen hoog op. In één dag tijd zijn zeker 8000 migranten erin geslaagd om zwemmend of in kleine rubberbootjes de plaats te bereiken. 

Vakbonden en verenigingen van immigratieagenten zeggen dat de huidige situatie ernstiger is dan die van 2021. "Die situatie duurde twee dagen, en nu zitten we er al een week mee en het ziet er niet naar uit dat het stopt", waarschuwen politieagenten tegen El País. "Daarom roep ik vandaag meer dan ooit op tot kalmte en eenheid," zei burgemeester Vivas donderdag. "Samen zullen we, zoals altijd, deze moeilijke periode weer te boven komen."