EU-leiders gebruiken harde woorden na situatie Ceuta: 'Het wordt steeds intenser'
De EU-ministers van Binnenlandse Zaken houden vandaag een spoedoverleg over de situatie in Ceuta, een stuk Spaans grondgebied dat grenst aan Marokko. Daar drongen vorige week donderdag tienduizenden migranten via Marokko binnen. Veel mensen probeerden dat zwemmend, en tientallen overleefden de oversteek niet. Op beelden was een totale chaos te zien.
Zorgen over veiligheid EU
Meer dan twintig EU-lidstaten, waaronder Nederland, veroordeelden de situatie en vroegen om een spoedvergadering. Ze maken zich zorgen over het migratiebeleid en de veiligheid van de buitengrenzen van de EU.
Zo pleitte Italië ervoor het Schengenverdrag met Spanje dat al tientallen jaren bestaat, tijdelijk op te schorten. Binnen de zogeheten Schengenzone kunnen mensen normaal gesproken zonder grenscontroles tussen lidstaten reizen. De radicaal-rechtse premier Giorgia Meloni noemt de situatie in Ceuta een bedreiging voor de nationale veiligheid.
Maar een groot deel van de migranten die Ceuta bereikten, zijn inmiddels weer teruggekeerd naar Marokko. "De migranten hadden nog niet eens het Spaanse vasteland bereikt", zegt Vos. "En dan zouden ze daarna nog naar Italië moeten reizen. Dat is een route die niemand neemt."
Reactie vanuit Nederland
Het kabinet liet Spanje en Marokko vorige week al weten dit niet te accepteren, zegt politiek verslaggever Pieter Munnik. "Omdat de situatie vervolgens niet verder escaleerde en veel migranten volgens Spanje zijn teruggekeerd, lijkt het kabinet de Spaanse premier Sanchez voor nu nog een kans te willen geven. Nederland ondertekende wel de brief die dit weekend werd verstuurd met het verzoek om een spoedoverleg, maar er is geen sprake van extra maatregelen tegen Spanje zelf."
Rechts-populistische partijen als PVV, FVD en Groep Markuszower willen veel verder gaan, en zochten elkaar vorige week op in een poging het kabinet terug te roepen van reces voor een debat met de Tweede Kamer. Opvallend is dat ook regeringspartij VVD dat verzoek steunde. De poging mislukte, mede omdat de andere regeringspartijen CDA en D66 niet voor waren. Premier Jetten (D66) laat de woordvoering tot nu toe over aan zijn ministers. VVD-vicepremier Dilan Yeşilgöz klom wel in de pen en sprak op X over 'onacceptabele beelden' waar 'snel en stevig' tegen moet worden opgetreden.
Meloni staat al langer bekend om haar harde migratiebeleid. Dat zij nu zo fel reageert, is niet verrassend, zegt Vos. "De reacties zijn voor een deel voor de binnenlandse politiek. Rechtse regeringen, zoals in Italië, zijn aan de macht gekomen met de belofte dat migratie wordt aangepakt. Dat Meloni nu Spanje veroordeelt, is bijna een soort afleidingsmanoeuvre. Door de situatie een schande te noemen, neemt ze de aandacht weg van de beloftes die ze zelf niet waar heeft kunnen maken."
Marokko wijt oversteek naar Ceuta aan desinformatie verspreid via social media
Denemarken, Finland en Tsjechië sloten zich aan bij de oproep van Italië om Spanje tijdelijk uit het Schengenverdrag te halen.
Statement Frederiksen
De Deense premier Mette Frederiksen noemt de beelden uit Ceuta 'schokkend'. Ook zij noemt de gebeurtenis een bedreiging voor Europa en Denemarken. "De kans is heel klein dat de situatie in Ceuta impact zal hebben op Denemarken", zegt Vos. "Frederiksen profileert zich altijd al als anti-migratie. Ze wil duidelijk maken naar haar kiezer: 'Kijk, dit is wat er gebeurt als wij niet ingrijpen'."
"Migratie is in Europa een thema waar hard campagne op wordt gevoerd. Er hoeft maar iets te gebeuren, en politici reageren er snel op. Het lijkt wel alsof het ene land het andere land wil overtroeven", zegt Vos. "Het Europese beleid van de afgelopen jaren is erop gericht dat er zo weinig mogelijk mensen binnenkomen. Wat dat betreft zie ik weinig verandering. Maar er wordt wel hardere taal gesproken. Dat is de afgelopen jaren intenser geworden."
Minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken noemde de situatie in Ceuta onacceptabel, zo zie je in deze video:
Nu wordt Spanje dus aangesproken door EU-lidstaten. Dat land haalt op zijn beurt uit naar een aantal bondgenoten. De Spaanse premier Pedro Sánchez noemt de reacties 'egoïstisch'. "Hij bedoelt daarmee dat andere landen wel erg makkelijk oordelen", zegt Spanje-correspondent Richard Hogenkamp. "Landen als Duitsland, Nederland en Scandinavië liggen niet bij de buitengrenzen van de EU waar de migranten binnenkomen. Sánchez zegt: 'Bij mij staan ze voor de deur, wat moet ik dan doen?'"
Geen antwoord
Spanje staat bekend om zijn relatief liberale migratiebeleid. "Het land laat meer migranten toe dan veel andere EU-lidstaten, maar deed dat altijd binnen de Europese regels. Nu er iets is misgegaan, grijpen rechtse anti-migratieregeringen de situatie aan om Spanje aan te wijzen als voorbeeld van hoe het níét moet."
Vandaag willen Europese landen daarom weten wat Spanje anders gaat doen, mocht het binnenkort weer misgaan bij de grens. "Ik denk dat Spanje daar geen antwoord op heeft", zegt Hogenkamp. De Spaanse regering is vorige week overvallen door wat er is gebeurd bij Ceuta. "De meeste mensen zijn teruggekeerd naar Marokko, maar het heeft wel weer een politieke discussie in Europa aangewakkerd."
De meeste migranten op Ceuta zijn vrijwillig weer terug naar Marokko gegaan, vooral vanwege 'honger en ellende':
