Houthi-rebellen veroveren strategisch gebied, en dat kan grote gevolgen hebben
1. Wat gebeurt er nu in Jemen?
De Houthi-rebellen zijn opgerukt naar het zuiden van Jemen, daarbij hebben ze de havenstad Mokka en het eilandje Perim in de Rode Zee ingenomen, zo meldt persbureau Reuters. Het Jemenitische regeringsleger is in deze gebieden verjaagd. De Houthi's maken al jaren de dienst uit in het noordwesten van Jemen, maar rukken nu dus op in gebied dat onder controle staat van het Jemenitische regeringsleger, op beelden is te zien dat het regeringsleger op de vlucht slaat.
Volgens de NGO ACLED zouden er bij de gevechten deze week al 276 mensen zijn gedood.
2. Wat staat er op het spel?
Het draait allemaal om een smalle zeestraat in de Rode Zee: de Bab al-Mandab. Nu de Houthi's daar de kustlijn in handen hebben, kunnen zij met raketten en drones gemakkelijk schepen tegenhouden, zo bepalen zij wie erdoor mag varen. De Bab al-Mandab is op sommige plekken maar zo'n 30 kilometer breed en daarmee is er niet veel nodig om 'm te blokkeren.
Houthi's veroveren havenstad in Jemen en verstevigen grip op scheepvaart
Als die zeestraat op slot gaat, heeft dat wereldwijd enorme gevolgen. Net zoals dat gebeurde toen Iran de Straat van Hormuz sloot, vanwege de oorlog met Amerika. Zo'n 15 procent van alle scheepvaart gaat door de Bab al-Mandab. Naast olie- en gastransport gaan er met name veel schepen uit Azië doorheen: containers vol kleding, elektronica en grondstoffen. Veel van die ladingen zijn bedoeld voor de Europese markt.
Omdat Iran de Straat van Hormuz blokkeert, zou een blokkade van deze vaarroute een extra klap zijn voor de wereldeconomie. Iran ziet deze terreinwinst dan ook als een belangrijke overwinning. De Houthi’s zijn immers hun bondgenoot, waardoor Iran er ook van kan profiteren. Het sluiten van de Straat van Hormuz is namelijk een belangrijke troef gebleken in de oorlog met Amerika. Nu hun bondgenoot nog zo’n vaarroute controleert, kan Iran het gebruiken als extra drukmiddel in hun eigen oorlog tegen de VS.
3. Wie vecht er tegen wie?
Al sinds 2014 is er een burgeroorlog in Jemen, waarin de Internationaal erkende Jemenitische regering vecht tegen de Houthi-rebellen. Maar er zijn meer partijen betrokken bij deze oorlog. Zo worden de Houthi-rebellen bijvoorbeeld gesteund door Iran: zij krijgen wapens, geld en militaire training van dat land. De Internationaal erkende regering van Jemen wordt op die manier gesteund door Saoedi-Arabië, dat land heeft eerder ook troepen naar Jemen gestuurd.
In 2022 werd er een tijdelijk staakt-het-vuren gesloten tussen de strijdende partijen, hoewel die niet verlengd werd, bleef het de jaren erna relatief rustig.
4. Wat betekent dit voor de rest van de regio?
De ontwikkelingen in Jemen zorgen voor nog meer spanningen in het Midden-Oosten. De grote vraag is wat de Houthi's gaan doen met de belangrijke vaarroute, blijft die open of gaat die dicht? Of gaat bondgenoot Iran de Houthi's dwingen het te sluiten? Zo hebben zij een extra drukmiddel in hun oorlog met Amerika. En dan is er nog Saoedi-Arabië. Dat land ziet de opmars van de Houthi's met lede ogen aan. Mogelijk stuurt het troepen de grens over om de rebellen te stoppen.
Saoedi-Arabië legt energie-installaties stil na aanvallen Houthi's
5. Hoe reageert de internationale gemeenschap?
Naar aanleiding van de gevechten in Jemen en de opmars van de Houthi's richting het zuiden heeft de VN-Veiligheidsraad een spoedvergadering gehouden, waarbij veel landen de aanvallen van de Houthi's veroordelen. De VN-gezant voor Jemen, Hans Grundberg, waarschuwt dat het land een 'gevaarlijke fase' ingaat met deze nieuwe escalatie en dringt aan op maatregelen om de burgers van Jemen te beschermen.