Wel of niet varen na wapenstilstand? Zo'n 100 Nederlandse schepen nog vast

Iran wil de scheepvaart in de Straat van Hormuz coördineren, maar zou naar verluidt ook een bedrag van 2 miljoen dollar per schip eisen.

Een veilige doorvaart zal mogelijk zijn, 'in overleg met de Iraanse strijdkrachten en rekening houdend met technische beperkingen', zo schreef de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken afgelopen nacht in een verklaring op berichtendienst X.

De voorwaarden zijn onderdeel van een tienpuntenplan waarover de VS en Iran in de komende dagen overleggen, in de hoop tot een definitieve vredesdeal te komen.

De afspraken moeten snel een veilige doorvaart verzekeren, maar hoe dat precies zal gaan is voor veel reders nog onduidelijk. De Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) zegt 'opgelucht te zijn', maar het akkoord betekent nog niet dat schepen ook gelijk weer kunnen gaan varen.

100 Nederlandse schepen

"Vanwege het ogenschijnlijk fragiele karakter van het staakt-het-vuren alsmede de voorwaarden van heropening wacht de KVNR verdere ontwikkelingen eerst nauwgezet af", zegt het bedrijf in een verklaring. 

Volgens KVNR-woordvoerder Lodewijk Wisse zitten er zo'n honderd Nederlandse schepen vast in het gebied, waarvan de helft onder Nederlandse vlag vaart. De andere helft heeft een Nederlandse eigenaar. Wie dat zijn wil hij niet zeggen, maar in het gebied zijn onder meer schepen van baggerbedijven Van Oord en Boskalis te vinden, zo melden verschillende media. De bedrijven reageerden nog niet op vragen van RTL Z.

Rederijen wereldwijd proberen nu zo snel mogelijk grip te krijgen op de voorwaarden, meldt persbureau Bloomberg. Onder meer de Japanse rederijvereniging bestudeert het akkoord op dit moment. Ruim achthonderd schepen, waaronder olietankers en schepen met LNG, zitten vast in het gebied rond de Straat en Perzische Golf.

Volgens MarineTraffic, een website die de locatie van schepen volgt, zijn de eerste voorzichtige bewegingen wel ingezet, zo meldt het bedrijf op X. Een Grieks schip was vanmorgen een van de eersten die de zeestraat passeerde. Afgelopen weekend was er ook al wat beweging te zien, doordat enkele landen vrijstelling leken te krijgen.

Onzekere situatie

Toch blijft voor veel anderen de situatie nog te onzeker. Zo zegt de Noorse branchevereniging Norwegian Shipowners' Association nog niet genoeg zekerheid te hebben om te kunnen gaan varen. Ook de Deense rederij Maersk zegt de vaart nog niet te hervatten.

In de regio liggen volgens MarineTraffic onder meer 426 olietankers, 34 LPG-schepen en 19 LNG-schepen. Normaal gesproken gaat ruim een vijfde van de ruwe olie en aardgas in de wereld per schip door de zeestraat, maar door de oorlog in de regio is dat stil komen te liggen en zijn de energieprijzen naar recordhoogtes gestegen.

Word alles snel weer normaal? Volgens energie-deskundige Lucia van Geuns kan dat nog wel even duren. Ten eerste is het nog de vraag hoe Iran de doorvaart wil organiseren. "Wat betekent gecontroleerde doorvaart en worden de mijnen dan omzeild of opgeruimd? Wordt er inderdaad geld geëist? Het is allemaal onduidelijk, maar maakt wel uit voor het verdere verloop", zegt Van Geuns tegen RTL Z.

Daarnaast, als de schepen weer gaan varen, is de aanvoer van olie en gas niet zomaar op orde. "De schepen moeten naar de klant varen of naar een raffinaderij om te laden. Sommige raffinaderijen zijn ook beschadigd en het kan weken duren voordat die schade hersteld is." En daarmee kan het ook wel maanden duren voordat de prijzen voor olie en gas weer dalen.

De Straat van Hormuz: het strookje zee waarvan de wereld afhankelijk is, zo zie je in deze video.