Wereldleiders bespreken veranderende wereldorde op veiligheidsconferentie München
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, de Oekraïense president Zelensky, de Deense premier Mette Frederiksen, een stevige Nederlandse delegatie met premier Schoof en de ministers Brekelmans en Van Weel. Het is maar een kleine greep uit de vele regeringsleiders die komende dagen in München hun opwachting maken.
"Vorig jaar zorgde de Amerikaanse vicepresident Vance nog voor een schok in München met een snoeiharde toespraak waarin hij fel uithaalde naar Europa", zegt politiek verslaggever Roel Schreinemachers, die in Munchen is. "Het maakte nog een keer duidelijk dat de ooit zo hechte relatie tussen de Verenigde Staten en Europa ernstig is bekoeld. Het is een nieuwe werkelijkheid waar het oude continent nog steeds geen goed antwoord op heeft."
Amerikaanse vicepresident schoffeert Europese politici met 'onacceptabele' tirade
Sloop wereldorde
De sloop van de wereldorde is in volle gang en de VS gaan daarin voorop, constateert de organisatie van de Munich Security Conference in een rapport dat begin deze week is gepubliceerd. De 'bulldozertactieken' en 'sloopkogelpolitiek' van de Amerikaanse president Donald Trump laten weinig heel van internationale afspraken, overleg en organisaties. En evenmin van de transatlantische alliantie waarop Europa's veiligheid sinds de Tweede Wereldoorlog berust.
"De botsing eerder dit jaar over Groenland heeft de kloof tussen de Verenigde Staten en Europa verder verdiept", aldus Schreinemachers. "Ook al is die kwestie inmiddels gesust, toch heeft het duidelijk gemaakt dat niet meer als vanzelfsprekend op deze Amerikaanse regering kan worden gerekend."
"De VS bewegen zich af van Europa", zegt de Deense premier Mette Frederiksen. Volgens haar toont de crisis rond Groenland vooral dat de Europeanen meer op eigen benen moeten staan. Frederiksen heeft tijdens de veiligheidsconferentie in München een ontmoeting gepland staan met de Amerikaanse buitenlandminister Rubio over Groenland.
Bekijk hier wat de Amerikaanse vicepresident JD Vance vorig jaar zei in München:
Veranderende rol
Rubio voert dit jaar de Amerikaanse delegatie in München aan. Met spanning wordt uitgekeken naar zijn toespraak morgenochtend. Verwacht en gehoopt wordt dat hij een mildere toon aanslaat dan Vance. Maar niemand die er zeker van is.
"De titel van Rubio's toespraak is 'De VS in de wereld'. Het is de veranderende rol van de VS die velen in Europa zorgen baart", zegt verslaggever Schreinemachers. "Want voor de veiligheid is Europa nog jarenlang afhankelijk van de steun van de VS. Veel ogen zullen dus zijn gericht op Rubio als hij morgenochtend het podium betreedt."
Laatste optreden Schoof
Schoof zei gisteren nog niet te weten of hij op dat moment in de zaal zal zitten. In München heeft hij namelijk een volle agenda met Oekraïne-overleg en ontmoetingen met onder andere Zelensky, Merz, de Finse president Stubb en de Britse premier Starmer. Als Schoof er zelf niet bij kan zijn wordt hem ongetwijfeld al snel ingefluisterd welke toon Rubio aanslaat en of daar een Nederlandse reactie op moet komen.
Voor Schoof en de ministers Ruben Brekelmans en David van Weel is München het laatste grote internationale optreden voordat ze plaatsmaken voor het kabinet-Jetten.
'In München moet blijken wat over is van de transatlantische vriendschap'
"De wereldorde zoals we die decennialang hebben gekend - die bestaat niet meer", zegt politiek verslaggever Roel Schreinemachers. "Hier in München moet blijken wat er nog over is van de jarenlange transatlantische vriendschap. Maar ook meteen een waarschuwing: de defensiesamenwerking in de NAVO is ook in Amerikaans voordeel. Europa wil best meer doen, maar verwacht wel meer respect van de Verenigde Staten."
