Noodopvang asielzoekers kost jaarlijks 2,4 miljard, COA wil ervan af en komt met nieuw soort azc
In Waddinxveen staat een nieuw asielzoekerscentrum en dat ziet het COA als hét model voor het 'asielzoekerscentrum van de toekomst.' Op het eerste oog is er weinig verschil met andere andere opvangplekken: er kunnen acht vluchtelingen in één prefabwoning, gemiddeld vijf vierkante meter per vluchteling. Maar dit nieuwe azc, dat in december open moet gaan, kent één groot verschil: de woningen kunnen verplaatst worden, en kunnen zo multifunctioneel worden ingezet.
"Als we bijvoorbeeld een periode hebben van weinig instroom van asielzoekers kunnen deze huizen worden gebruikt voor andere doelgroepen: starters uit de gemeente, alleenstaande moeders, of spoedzoekers. We kunnen dus op- en afschalen, meebewegen met de asielinstroom. Komen er weer meer mensen naar Nederland, dan kunnen we het aantal woningen weer opschalen", zegt Maarten Schaepman, vastgoedregisseur bij het COA.
Af van de peperdure noodopvang
Er zijn nu dertig van dit soort flexibele, langdurige opvanglocaties, zoals in Waddinxveen, in de maak. Ze moeten een einde maken aan de peperdure noodopvang die vaak voor korte termijn geopend wordt, bijvoorbeeld in leegstaande kantoren of oude hotels. Noodopvang kost gemiddeld ruim 65.000 euro per persoon per jaar, blijkt uit het vandaag verschenen jaarverslag. Dat is twee à drie keer zo duur als de gewone opvang: vorig jaar was het COA dus alleen al 2,4 miljard kwijt aan deze noodopvang die vaak ook tot veel maatschappelijke onrust leidt.
Het COA hoopt met deze nieuwe azc's meer toe te kunnen werken naar een stabiele opvang in Nederland. Want de afgelopen maanden hebben wel laten zien dat noodopvangplekken die snel gerealiseerd moeten worden - behalve dat ze duur zijn - kunnen leiden tot onrust bij bewoners. "We hebben nu heel veel noodopvang", signaleert COA-bestuurder Joeri Kapteijns. "Die noodopvanglocaties zijn heel kort open en moeten dan weer sluiten. Het kost de samenleving veel geld en daarnaast moeten de bewoners van zo'n noodopvang daardoor ook steeds verhuizen waardoor ze geen goede start kunnen maken. We willen toe naar veel meer stabiliteit en langdurige opvang."
Andere vorm van financieren
Een nieuwe vorm van financiering vanuit Den Haag maakt dat mogelijk. Het kabinet-Jetten heeft onlangs besloten dat er stabiele, langjarige financiering komt voor de opvang van asielzoekers. Kapteijns: "Simpel gezegd: we krijgen nu voor veel meer jaren geld en kunnen daardoor voor veel meer jaren afspraken maken voor langdurige opvang. De nieuwe opvang in Waddinxveen is daarvan een heel goed voorbeeld. En we hoeven dus niet steeds noodopvangen te openen en te sluiten."
Het COA verwacht daarmee jaarlijks 1 miljard te kunnen besparen.
Om een tegengeluid te laten horen na alle gewelddadige anti-azc-protesten werd in mei een diner georganiseerd met Nederlanders en bewoners van asielzoekerscentra. Het evenement was uitverkocht, laat deze video zien:
'Politiek praat al jaren over een oplossing voor die dure noodopvang'
Politiek verslaggever Floor Bremer: "Al jaren wordt in Den Haag gezocht naar een oplossing voor de dure noodopvang. Plannen zijn er genoeg. Zo werd tien jaar geleden al een flexibele opvang bedacht die mee zou bewegen met het aantal asielzoekers. Maar zodra er minder asielzoekers komen, kiest de politiek toch vaak voor bezuinigingen, en verdwijnen die plannen weer naar de achtergrond."
"Een paar jaar geleden zijn er veel vaste opvanglocaties gesloten vanwege zo'n daling van het aantal asielzoekers dat naar Nederland kwam. Het openhouden van lege locaties werd financieel als onwenselijk gezien door de toenmalige kabinetten omdat het geld kost en op dat moment weinig oplevert."
"Het kabinet en het COA hopen dat het dit keer wél lukt, al zal in de praktijk moeten blijken of deze aanpak werkt. Maar de geschiedenis leert dat de politiek altijd weer roet in het eten kan gooien door kortetermijndenken en politiek gewin."
Vrouw zwanger, internationaal ophef: wat weten we over politiegeweld in azc Zeist?
Migratiedeskundige Marlou Schrover van de Universiteit Leiden denkt dat de inzet van langdurige azc's die je kunt op- en afschalen zoals in Waddinxveen, ook voor minder protesten zorgt. "Maar ik vraag me wel af of de verhuur aan bijvoorbeeld starters of alleenstaande moeders werkt. Deze huurders hebben allerlei huurrechten, dus die kun je er niet zomaar uitzetten als de asielstroom weer stijgt."
In Waddinxveen kunnen eind dit jaar ongeveer 190 asielzoekers terecht. Schaepman: "We hopen dat we meer gemeenten kunnen overtuigen om voor zo'n toekomstige azc te kiezen. Ook omdat de woningen voor starters of andere groepen uit de gemeente beschikbaar kunnen komen."
