EU wil Oekraïne nog geen toetredingsdatum geven

"Mijn indruk is dat de lidstaten nog niet klaar zijn om een concrete datum te geven", zei Kallas op de grote veiligheidsconferentie die nu in München gaande is. "Er is nog veel werk dat gedaan moet worden."

Het land ziet een toekomstig EU-lidmaatschap als een van de 'veiligheidsgaranties' die het tegen Rusland moeten beschermen.

Zelensky drong er gisteren in München opnieuw op aan dat de EU afspreekt dat Oekraïne volgend jaar toetreedt. Het kandidaat-land werkt daar volgens hem in een ijltempo naartoe en denkt dan aan de vele voorwaarden te kunnen voldoen.

Als het tot een vredesakkoord met Rusland zou komen zonder afspraak over EU-toetreding, zal Rusland er nadien alles aan doen om die te dwarsbomen, vreest Zelensky.

Lid worden van de EU kost doorgaans vele jaren. Een aspirant-lidstaat moet zich economisch en bestuurlijk omvormen tot een EU-land en daarvoor bijvoorbeeld alle geldende EU-regels en afspraken overnemen.

Bij tientallen tussenstappen moeten alle EU-landen telkens instemmen. Niet alleen relatief Russisch-gezinde lidstaten als Hongarije en Slowakije zouden Oekraïne de weg kunnen versperren.

Ook Nederland en andere landen die van oudsher streng bewaken of een kandidaat-land wel klaar is voor de unie kunnen bezwaar maken. Zij willen doorgaans helemaal geen toetredingsdatum prikken, omdat dan al gauw wordt gemarchandeerd als nog niet aan de eisen is voldaan.

Voor Oekraïne is het onmogelijk om in zo'n korte tijd aan alle eisen te voldoen, klinkt het in Brussel. Bovendien is het in oorlog. En niemand verwacht op korte termijn een vredesakkoord, zeiden tal van Europese leiders in München.

In een recent verschenen rapport schrijft het Instituut Clingendael over de Nederlandse houding ten opzichte van een toekomstig EU-lidmaatschap voor Oekraïne.

"Nederland heeft een betrokken maar voorzichtige houding ten aanzien van het traject van Oekraïne naar lidmaatschap van de Europese Unie", constateert onderzoeker Julia Soldatiuk-Westerveld. Het rapport werd geschreven voordat het nieuwe coalitieakkoord werd gepresenteerd.

"Oekraïne bevindt zich op een onomkeerbaar pad richting EU en NAVO-lidmaatschap, waarbij de snelheid van toetreding wordt bepaald door de eigen verdiensten en het voldoen aan de geldende criteria", staat in het nieuwe coalitieakkoord. "Nederland biedt Oekraïne hierbij hulp waar dat kan."

In het rapport van Clingendael worden twee grote vraagtekens uitgelicht die in de Nederlandse politiek leven ten aanzien van een Oekraïens EU-lidmaatschap.

Nederlandse bevolking positief

Ten eerste moet de Oekraïense economie sterk genoeg zijn. Anders bestaat er bijvoorbeeld een risico dat Oekraïne langdurig afhankelijk wordt van Europese financiering, of dat de bestaande Europese marktconcurrentie wordt verstoord.

Ten tweede wordt geconstateerd dat het Oekraïense stemrecht binnen de EU-instellingen niet ten nadele mag komen van de Nederlandse invloed binnen de EU, en ook niet van de financiële belangen van ons land.

Naar schatting staat ongeveer twee derde van de Nederlandse bevolking positief tegenover het idee dat Oekraïne in de toekomst een EU-lidstaat mag worden.