60.000 migranten bereikten Spaanse exclave Ceuta, 48.000 zijn er alweer teruggekeerd

Zeker 43 mensen kwamen om het leven bij de overtocht. De meesten van hen verdronken toen ze vanuit Marokko naar Ceuta probeerden te zwemmen.

De lokale autoriteiten, overweldigd door de mensenstroom, kondigden gisteren de noodtoestand af. De landelijke regering weigert dat vooralsnog, maar zegde wel zestig militairen toe.

Door militairen naar Ceuta te sturen, zegt Spanje eigenlijk dat het dit 'een heel groot probleem' vindt, verklaart Spanje-correspondent Richard Hogenkamp. In 2021 en 2024 gebeurde min of meer hetzelfde. Ook toen maakten duizenden migranten de oversteek naar de Spaanse exclave. "Toen koos Spanje ervoor geen militairen in te zetten. Ze wilden de verhoudingen met Marokko goed houden."

De migranten bereikten Ceuta onder meer door een hek te bestormen of eromheen te zwemmen. De migranten zouden niet zijn gehinderd door Marokkaanse ordediensten aan de grens. "De grens tussen Marokko en Spanje bij Ceuta wordt normaal gesproken heel streng bewaakt", vertelt Hogenkamp. "Maar aan Marokkaanse zijde lijkt die open te staan."

'Via social media opgepikt'

Mogelijk dat meer migranten de oversteek maken vanwege een uitspraak die het Spaanse Hooggerechtshof begin deze maand deed. Daarin werd vastgesteld dat migranten die over zee arriveren niet zomaar kunnen worden teruggestuurd.

"Daar is geen aandacht voor geweest in de Marokkaanse media, maar mogelijk hebben jongeren dat nieuws via sociale media opgepikt", zegt Hogenkamp.

Het generaal pardon dat Spanje vanaf april invoerde, speelt volgens Hogenkamp daarentegen niet of nauwelijks een rol. Deze regeling – waardoor honderdduizenden illegalen kans maakten op een verblijfs- en werkvergunning – is vorige maand ten einde gekomen.

Het Spaanse persagentschap EFE meldde gisteravond dat Marokko de mobiele eenheid heeft ingezet tegen de migranten. Daarbij zouden onder meer traangas en waterwerpers worden ingezet, aldus een verslaggever ter plaatse.

Een journalist van persbureau AFP aan de Marokkaanse kant van de grens meldt dat in het nabijgelegen Fnideq zich honderden mensen hebben verzameld na geruchten dat de grens met Spanje zou zijn geopend.

Hieronder is te zien hoe de vluchtelingen al zwemmend aankwamen:

Via X reageert buitenlandminister Berendsen (CDA) dat hij vanochtend contact heeft gehad met zijn Spaanse en Marokkaanse collega. "Zorgelijke ontwikkelingen in Ceuta", schrijft Berendsen. "We rekenen erop dat Spanje doet wat nodig is om de EU buitengrenzen te beschermen en dat ook Marokko de nodige stappen zet." 

Vicepremier Yesilgoz (VVD) noemt het op X 'onacceptabele beelden uit Spanje'. "Er moet snel en stevig opgetreden worden."

'Spanje uit Schengen'

Ook verschillende partijen in de Tweede Kamer reageren inmiddels. PVV-leider Geert Wilders roept op dat Spanje uit Schengen moet worden gezet. VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans wil 'maximale druk op Spanje en ook Marokko', met in het uiterste geval ook 'maatregelen om Schengen (praktisch) op te schorten.

Binnen het Schengengebied zijn er geen grenscontroles en is vrij reizen mogelijk. Dat kan in uitzonderlijke gevallen tijdelijk ongedaan worden gemaakt. Zoals wanneer er een ernstige bedreiging is voor de openbare orde of de binnenlandse veiligheid in een lidstaat.

Vanwege de gebeurtenissen in Ceuta wil ook Italië Spanje schorsen van de Schengenzone. De Italiaanse premier Giorgia Meloni schrijft op X bereid te zijn 'met buitengewone maatregelen in te grijpen, om de grenzen en de veiligheid van burgers te beschermen'.

Spanje veroordeelde de oproep uit Italië en sprak van 'demagogie', volksmisleiding. De Italiaanse ambassadeur is ontboden voor tekst en uitleg.