Monsterzege radicaal-rechts AfD in Duitse deelstaat, anderen spreken van 'zwarte dag'
AfD kreeg 43,8 procent van de stemmen. Dat is twee keer zo veel als tijdens de verkiezingen van 2021, maar daarmee is net geen meerderheid behaald. Dat was vooraf wel als reële mogelijkheid ingeschat. In dat geval had de partij alleen kunnen regeren in Saksen-Anhalt in het oosten van Duitsland.
De christendemocraten (CDU) staan met 17,2 procent op de tweede plek. Dit is de partij van premier Friedrich Merz en deelstaatpremier Sven Schulze. De AfD liep in de peilingen al maanden flink voor op de CDU en de dertien andere partijen op het stembiljet.
De SPD behaalde 9,3 procent van de stemmen, de Groenen 8,9 procent en Die Linke 8,6 procent. De zeer linkse partij BSW behaalde met 5,3 procent net de kiesdrempel en komt dus ook in het parlement.
'Het oude Duitsland'
De radicaal-rechtse partij AfD voerde een succesvolle campagne met immigratie als belangrijk thema: de partij pleit voor 'remigratie' van migranten, waarmee volgens de Duitse inlichtingendiensten de gedwongen uitzetting van migranten wordt bedoeld. Ook zegt de partij te staan voor een terugkeer naar 'het oude Duitsland'. AfD stelde dat voor als een wereld waarin mensen elkaar kennen en helpen, en waar ze veilig zijn.
De populaire lijsttrekker Ulrich Siegmund, een ondernemer die parfums verkoopt, staat bekend als een aanhanger van de omstreden 'omvolkingstheorie', de gedachte dat de huidige bevolking bewust vervangen wordt door migranten en hun nakomelingen.
Duitse deelstaten
Duitsland is onderverdeeld in 16 deelstaten, Saksen-Anhalt is daar een van. Elke deelstaat heeft een eigen grondwet, regering, en een eigen minister-president en ministers. De ministers van de deelstaten overleggen regelmatig met elkaar over zaken als veiligheid, verkeer of onderwijs.
Zou AfD een absolute meerderheid hebben behaald bij de verkiezingen, dan had het gevolgen gehad voor het overleg tussen de deelstaten. Omdat andere partijen AfD stelselmatig uitsluiten (de zogeheten Brandmauer), zou er altijd één afgevaardigde zijn die door de anderen wordt gewantrouwd.
Over de populariteit van de AfD in Saksen-Anhalt meer in deze video:
De regering van Duitse deelstaten heeft over migratie weinig te zeggen, maar gaat wel voor een belangrijk deel over het onderwijssysteem. AfD wil kinderen met een beperking en kinderen van asielzoekers op aparte scholen onderbrengen. Regenboogvlaggen, een symbool van steun voor de lhbti-gemeenschap, zouden op scholen en openbare gebouwen verboden worden. De partij wil de banden met Rusland aanhalen.
'Zwarte dag'
De Groenen, Die Linke en de SPD hebben met ontzetting gereageerd op de forse winst van AfD. "Wat we hier zien, is een dramatische situatie," zei Felix Banaszak, de landelijke voorzitter van de Groenen. Eva von Angern, lijsttrekker van Die Linke in de deelstaat, sprak van een 'zwarte dag voor Saksen-Anhalt'.
De drie partijen herhaalden hun standpunt niet aan een regeringscoalitie met de AfD te zullen deelnemen.
'Ontworteld en lelijk': AfD wil af van 'on-Duitse' kunst en architectuur
AfD-lijsttrekker Ulrich Siegmund heeft eerder gezegd zonder coalitiepartner te willen regeren. Volgens hem valt er niet te onderhandelen over onderwerpen als migratie en veiligheid in Duitsland. Maar hij zei kort na het bekend worden van de uitslag: "We steken de hand uit naar alle democratische partijen die samen beter beleid willen maken."
Brandmauer maakt regeren moeilijk
De landelijke AfD-leider Alice Weidel sprak bij de omroep ZDF over een 'historisch resultaat'. Ze sprak van een 'overduidelijk mandaat om te regeren'. De AfD is de laatste jaren in populariteit gestegen, maar heeft nog nooit deel uitgemaakt van een regering, zowel landelijk als regionaal.
De AfD doet het de laatste jaren steeds beter bij verkiezingen in Duitsland, zowel landelijk als regionaal, maar heeft nog nooit in een regering gezeten. Dat komt door de zogenoemde Brandmauer: partijen weigeren massaal samenwerking met radicaalrechts. In Saksen-Anhalt hebben alle partijen deelname aan een coalitie met AfD uitgesloten, met uitzondering van één partij. BSW heeft eerder gezegd wel te willen samenwerken met de AfD.
Correspondent Olaf Koens duidt in deze video wat de verkiezingsuitslag betekent:
