Wat is het WEF? Vier vragen en antwoorden over de organisator van de 'elite-bijeenkomst'

1. Wat is het WEF? 

Het World Economic Forum is in 1971 opgericht door de bekende en controversiële (daarover later meer) Duitse ingenieur, econoom en wetenschapper Klaus Schwab als het European Management Forum. Deze naam werd in 1987 veranderd in World Economic Forum. De stichting, die gevestigd is in de Zwitserse stad Genève, zet zich naar eigen zeggen in voor het verbeteren van de staat van de wereld door middel van publiek-private samenwerking. 

Dit gebeurt door 'de belangrijkste politieke, zakelijke en andere leiders samen te brengen om mondiale, regionale en sectorale agenda’s vorm te geven'. Het WEF heeft meer dan 800 medewerkers, verspreid over Genève, New York, Peking en Tokio. Naast het vijfdaagse evenement in Davos, waar zo'n 3.000 personen uit 130 landen op af zullen komen, worden er ook op andere plekken bijeenkomsten georganiseerd. 

Het WEF zegt zich te richten op bijvoorbeeld technologie, geopolitiek, economische groei, de planeet en mensen. Nederlanders zijn ook graag geziene gasten op de bijeenkomsten. 

2. Waarom is er kritiek op het WEF?

Er hangt een zweem van geheimzinnigheid rond het WEF. Er wordt op de bijeenkomsten veel in de wandelgangen en achter gesloten deuren besproken. Er zijn in Davos bijvoorbeeld wel journalisten aanwezig, maar die mogen lang niet overal bij zijn. De informele gesprekken lijken hierdoor belangrijker dan de publieke sessies.

Het zorgt voor wantrouwen dat de 'crème de la crème' van de wereld bijeenkomt in een luxueus ski-oord, terwijl er over de 'agenda van de wereld' gesproken wordt en niet duidelijk is wat precies wordt afgesproken door deze relatief kleine club. 

Daarbij komt nog dat invloed gekocht lijkt te kunnen worden. Het WEF heeft een hele lijst met grote bedrijven die lid zijn. Onder meer Microsoft, ING en Unilever zijn zo'n strategic partner. Hierdoor krijgen ze toegang tot bijvoorbeeld het evenement in Davos. Politici mogen wel 'voor niets' komen. Het ondemocratische karakter van het evenement kan niet op de goedkeuring van iedereen rekenen.

Ook is er kritiek op de dubbele moraal. Er wordt bijvoorbeeld over klimaatverandering gesproken, terwijl het ene na het andere (privé-)vliegtuig op Zwitserse bodem landt voor de bijeenkomst. 

Dit jaar richt de kritiek zich ook op de komst van de Amerikaanse president Donald Trump. Hij zet de wereld namelijk geopolitiek op zijn kop met zijn dreigementen om Groenland te annexeren en importheffingen op te leggen. In Zürich, de grootste stad in Zwitserland, zijn mensen de straat op gegaan en liep het protest uit de hand.

Een deel van de kritiek op de bijeenkomst in Davos werd eerder weerlegd door Henk Volberda, hoogleraar innovatie en strategie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij zei twee jaar geleden tegen RTL Nieuws dat het een groot voordeel is dat in korte tijd veel regeringsleiders en bazen van grote bedrijven met elkaar spreken. "Het is een efficiënt netwerk van de top van de wereld." 

Bovendien zijn maatschappelijke organisaties ook welkom om verschillende geluiden te laten horen. 

3. Waarom leidt de kritiek zelfs tot complottheorieën?

Sommigen zoeken meer achter het mysterieuze karakter van het WEF. Deze gevoelens over samenzweringen werden nog eens extra gevoed door een boek van Schwab in coronatijd. Hij schreef destijds 'The Great Reset', een pleidooi om de economie en de politiek op een andere manier in te richten. 

Simpel gezegd zeggen complotdenkers dat deze Great Reset het volk onderwerpt aan de elite. Volgens de complotdenkers zou namelijk alleen het belang van de 'groten der aarde' gediend worden. Denk bijvoorbeeld aan vooraanstaande politici, techbedrijven, de farmaceutische industrie en financiële instellingen. Laat bedrijven uit deze sectoren net de strategic partners van het WEF zijn. 

Nationale staten, democratie en de belangen van 'gewone burgers' zouden ondergeschikt zijn in de nieuwe wereldorde. 

Uit deze complottheorieën komen weer talloze andere complottheorieën voort. De wereldbevolking verplichten om op een gegeven moment insecten te eten, is daar een van. Overigens ontbreekt het bewijs voor deze theorieën.

Schwab is ook vaak (onterecht) mikpunt van dit soort theorieën. Het helpt voor het WEF echter niet dat Schwab ook concrete beschuldigingen aan zijn broek heeft hangen. Zo zou hij zich schuldig hebben gemaakt aan wangedrag op de werkvloer, meldde de Amerikaanse krant Wall Street Journal vorig jaar na een intern onderzoek van het WEF zelf. 

 

De Duitser zou onder meer vrouwelijke medewerkers ongepast hebben behandeld. Ook zouden hij en zijn vrouw geld van het WEF hebben gebruikt om massages en luxe reizen te betalen. 

De beschuldigingen werden ontkend door de Duitser zelf. Hij en zijn vrouw lieten via een woordvoerder weten te overwegen een klacht in te dienen tegen de onbekenden 'die onwaarheden verspreiden'. De 87-jarige Schwab vertrok in april vorig jaar als voorzitter van de raad van toezicht van het WEF. 

Volgens bronnen van de Amerikaanse krant zou tijdens een spoedzitting van het bestuur zijn besloten dat Schwab per direct zou aftreden, terwijl hij aanvankelijk tot 2027 bij het WEF betrokken zou zijn. Schwab speelt dus dit jaar voor het eerst geen officiële rol bij het WEF.

4. Hoeveel macht heeft het WEF dan? 

Het WEF heeft formeel en juridisch helemaal geen macht. Het is een stichting zonder mandaat en kan niets afdwingen. Niets van wat er wordt afgesproken, hoeft en kan zomaar uitgevoerd worden. Het WEF mag en kan bijvoorbeeld ook geen sancties opleggen. Ook wordt er geen geld uitgegeven in de vorm van bijvoorbeeld subsidies, zoals overheden wel doen. 

Dit wil echter niet zeggen dat het WEF geen invloed heeft. Door de gesprekken die er op de bijeenkomsten worden gevoerd, heeft het WEF wel veel indirecte invloed. "Het is eigenlijk een soort denktank waar ontzettend veel besproken wordt", zei Volberda twee jaar geleden.