Inflatie, hogere defensie-uitgaven: dit merk jij van de oorlog in Oekraïne
Zo werden consumenten en bedrijven geraakt door de hoge energieprijzen, zegt Lucia van Geuns, energiedeskundige van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS). We gingen minder gas en olie importeren uit Rusland, omdat dat land Oekraïne was binnen gevallen.
En in de maanden ervoor waren gasopslagen door onder meer Gazprom al minder goed gevuld. De marktprijs voor aardgas schoot omhoog, van minder dan 20 dollar per Megawattuur (MWh) begin 2022 tot zelfs even bijna 340 euro in augustus van dat jaar.
4 jaar oorlog door de ogen van onze verslaggever: 'De pijn is zo erg geworden dat die verdoofd lijkt'
Sinds begin 2023 is die prijs overigens niet meer boven de 56 dollar uitgekomen. En om de prijsstijging voor consumenten beperkt te houden, werd voor hen een prijsplafond in ingesteld, maar sinds 2024 is dat niet meer van kracht.
'Niet te afhankelijk'
"Het goede nieuws is dat we in Europa zijn wakker geworden en gas uit andere landen zijn gaan halen en dat we versneld terminals voor de aanvoer van vloeibaar gemaakt aardgas (LNG) hebben gemaakt", zegt Van Geuns. "Én we zijn efficiënter en zuiniger gaan omgaan met energie", zegt ze.
Maar we moeten wel oppassen dat we met LNG niet te veel afhankelijk worden van een ander land, we halen nu veel uit de VS, aldus Van Geuns. Voor olie zijn we volgens haar minder afhankelijk van één land, omdat je dat uit veel meer landen kunt importeren.
Energiecrisis en inflatie
De energiecrisis als gevolg van de gestegen gasprijs zorgde ook voor een inflatieschok, zegt Bert Colijn, hoofdeconoom van ING Bank. "Daardoor is de Nederlandse economie een aantal kwartalen gekrompen."
De hogere energieprijzen stuwden overigens ook afgelopen jaar nog de inflatie omhoog.
Niet alleen consumenten, ook bedrijven hebben te lijden gehad van de hogere energiekosten, aldus Colijn. Dat geldt volgens hem vooral voor de bedrijven die veel energie verbruiken. Ook nu nog kampen bedrijven met de hoge energiekosten, zegt Colijn. "De energieprijzen zijn niet meer zo hoog als in 2022, maar ze zijn nog steeds hoger dan vóór de oorlog."
Hogere defensie-uitgaven
Na vier jaar oorlog in Oekraïne lijkt de ellende nog niet voorbij. Er is in totaal zo'n 500 miljard euro nodig voor investeringen in defensie, om ons te kunnen verdedigen. Maar dat is wel in de komende vijf tot tien jaar en dat kunnen we verdelen over circa 30 landen, zegt Frans Osinga, hoogleraar oorlogsstudies aan de Universiteit Leiden.
"Dat kan Europa wel betalen. Maar een oorlog is nooit goed voor een economie", aldus Osinga. "Het is simpelweg kapitaalverspilling."
Oorlog eist steeds zwaardere tol van Russen: 'Belastingen nog nooit zo hoog'
Onze defensie-uitgaven gaan omhoog, dat is moeilijk los te zien van de Russische dreiging, beaamt Colijn. Het nieuwe kabinet onder leiding van premier Jetten wil een 'vrijheidsbijdrage' introduceren, om een deel van de hogere kosten van de investeringen in defensie te dekken. Volgens een doorrekening van het coalitieakkoord door het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) stijgt de koopkracht van huishoudens minder dan eerder gedacht.
En de verwachting is dat we niet snel terugkeren naar de energieprijzen van vóór de oorlog, aldus Colijn. We kunnen olie en gas nu uit meerdere landen halen, daardoor is de kans op een sterke prijsverhoging minder, denkt hij. "Maar de luxe van goedkoop Russisch gas door een pijpleiding lijkt op korte termijn niet terug te keren."
In deze video zie je dat Russische aanvallen op het energienetwerk het kleine ondernemers in Kyiv heel moeilijk maken:
