Deskundigen waarschuwen: ontvoering Maduro schept 'gevaarlijk precedent' voor andere grootmachten

"Ik kan het niet geloven. Het voelt als een droom. Hier hebben we zo lang op gewacht", glundert de 22-jarige Alejandro. Hij woont in Nederland, maar komt uit Venezuela. De laatste keer dat hij zijn geboorteland kon bezoeken, was hij 12. 

Onder het autoritaire en corrupte regime van Maduro zijn miljoenen Venezolanen de afgelopen jaren naar het buitenland gevlucht. Velen van hen reageren nu enthousiast op het nieuws van zijn gevangenschap. "Ik zie eindelijk licht aan het eind van de tunnel", zegt Alejandro. "Hopelijk kan Venezuela hierna uitgroeien tot een democratie." 

Zover is het echter nog lang niet. Deskundigen zijn kritisch. "Een onafhankelijk land binnenvallen en het staatshoofd en zijn vrouw arresteren, dat verbiedt het internationaal recht ten zeerste", stelt Geert-Jan Knoops, advocaat voor het Internationaal Strafhof in Den Haag.

"Tussen alle motieven die de regering-Trump noemt, ben ik geen legitimering tegengekomen die standhoudt als we kijken naar internationaal rechtelijke protocollen", betoogt ook Frans Osinga, hoogleraar Oorlogsstudies aan de Universiteit Leiden. 

Schending van soevereiniteit 

Sinds 2020 loopt in de Amerikaanse staat New York een arrestatiebevel tegen Maduro en 14 andere Venezolaanse topfunctionarissen, vanwege corruptie en drugshandel. De Venezolaanse president is afgelopen nacht aangekomen in New York, waar hij naar een gevangenis is gebracht. De regering-Trump wil hem daar voor de rechter brengen.

Amerika-verslaggever Raquel Schilder laat je in deze video de gevangenis zien waar president Maduro vastzit: 

Volgens deskundigen kan er wel een arrestatiebevel zijn, maar betekent dit nog niet dat de Verenigde Staten de president zelf mag ophalen. "De soevereiniteit van het land is nu geschonden zonder dat de nationale veiligheid van de Verenigde Staten in het geding was", stelt Osinga. "Wat nu is gebeurd, komt neer op ontvoering", vult Knoops aan. 

Knoops wijst wel op een vergelijkbaar voorbeeld uit 1992. Het Amerikaanse Hooggerechtshof veroordeelde toen een Mexicaan die door Amerikaanse troepen was ontvoerd uit Mexico. De verdachte was betrokken bij de moord op een Amerikaanse ambtenaar. Voor het Hof woog de misdaad zwaarder dan de manier waarop hij in de Verenigde Staten was beland. "De Amerikaanse president Trump zal met deze zaak in zijn achterhoofd hebben gehandeld", zegt Knoops. 

'Gevaarlijk precedent'

Tegelijkertijd gaat het nu niet om een staatsburger, maar om een zittend staatshoofd. Dat maakt de situatie bijzonder. De vraag is: gaat de Amerikaanse rechter met deze arrestatie akkoord? Of gaat de rechter een andere koers varen dan in 1992?

Als een Amerikaanse rechtbank de arrestatie accepteert en een berechting doorzet, kan dit volgens deskundigen een 'gevaarlijk precedent' scheppen. Het kan ertoe leiden dat andere landen die graag zouden zien dat een staatshoofd van het wereldtoneel verdwijnt, daar zelf werk van maken. 

Dat ziet ook Amerika-correspondent Erik Mouthaan: "Dit kan internationaal repercussies hebben." Volgens hem kan het andere landen doen denken dat dit soort acties ongestraft kunnen worden uitgevoerd.

"De spelregels van het internationaal recht zijn dan ten dode opgeschreven", waarschuwt Knoops. "Het suggereert dat een land, gedreven door het recht van de sterkste, zomaar een ander land kan binnenvallen om een staatshoofd te arresteren."

Mouthaan wijst op de expansionistische ambities van Rusland en China. Rusland probeert zijn invloed in Oost-Europa uit te breiden, China in de Grote Oceaan. Het risico dreigt dat deze landen de Amerikaanse actie zullen aangrijpen als een legitimering om iets soortgelijks te doen in bijvoorbeeld Oekraïne of Taiwan. 

"Stel dat Rusland straks een team van special forces naar Oekraïne stuurt om de Oekraïense president Zelensky te ontvoeren en in Moskou te berechten", zegt Knoops. Volgens de advocaat zou de Westerse wereld dan op zijn achterste benen staan, maar wordt het nu wel moeilijker voor de Verenigde Staten om daar iets tegenin te brengen. Knoops: "Dit is een heel precair en zorgwekkend precedent voor de toekomst." 

Hieronder zie je een portret van president Maduro: